Tihomir Nestorović

Pamtim.

Pamtim večernje pjesme kroz selo.

Nosim ih i sada u duši. Smejstio sam ih na samo njeno dno.

Ušuškao ih.

Čekam da  opet sokacima zapjeva neki uspaljeni momak. Da se pjesma prostre ravnicom i da se uzvije do samog neba.  Da iza tamnine zakapijenih prozora probudi ljude, da ih ponese, razgali i ohrabri – da poslije prvog sna na krilima pjesme otplove u daleke, samo njima znane tajanstvene, ali tople prostore.

U selu se niko i ne sjeća kada se posljednji put čula pjesma i ko ju je pjevao.

Da li bješe to Milan Babić, da li Joco Laketić, Mića Dušanov, Milan Karabojin, Dujo Adžić, Gajo Lukić ili Trnjačani kada su se vraćali iz Luga?

Niko ne zna.

Ko je posljednji pjevao?

Ko je uveče – kada počne lelujati plamičak na lampama i zaplešu čudesne sjenke po bijelim zidovima – pjevao selom o djevojci “dukatarki”, o torbi šarenici, o zračku koji viri kroz grančice, o slatkoj tamjaniki, o jablanu na Vrbas vodi, o bijeloj ruži, o djevojačkom grlu i pokidanim đerdanima, o marami i šećeru…

Ko je to bio?

Ne zna niko, ali se pripovijeda da je to bilo davno, izgleda baš onih gladnih godina kada su sirotinji dijelili Unrine pakete, a Cigani seoskim gazdama brali kukuruze.

Doduše, Cigani su pjevali u selu i mnogo prije obojice Milana, Joce, Miće, Milovana, Gaje i Trnjačana.

Garavi su, vraćajući se uveče sa njiva, pjevali na svome  jeziku neke duge – otegnute, lepršave i žalosne pjesme. Uprkos tome što ih niko nije razumio, ljudi su ih pažljivo slušali . I ćutali, jer se samo tako osjeti kada pjesma pogodi u najtananiji nerv – u damar, pa omamljenog slušaoca uzvije do neslućenih visina.

Ciganska pjesma najednom seljake izvadi iz zagušljivih koliba, memljivih soba, iz prve večernje pomrčine, umije im ogrubjela lica i ispucale ruke, izvuče im teški paorski umor, odagna im crne misli i ponese ih u do tada neviđene daljine – tamo gdje nema njihovih kaljavih puteva, mršavih goveda, neuhranjenih konja, gladne djece, neumoljivih povjerilaca…

Pjesmu bi prvo počele ciganske žene  tankim i prodornim glasovima. Onda bi grunula snažna muška grla. Duboka. Na momente hrapava, ali umirujuća. Potom bi se nakon nekoliko taktova svi garavi glasovi slili  u jednu milozvučnu ariju – u lelujavu.

Ciganska pjesma razlijevala se ravnicom čas milozvučna i jecava, čas glasna, tiha i lepršava, čas plaha i bolna. Činilo se kao da cio tabor za nečim plače i žali.

Garavi pjevači jedino su prekidali pjesmu kada dođu gazdinoj kući, ali nakratko. Samo dok večeraju.

Pjevanje su nastavljali čim bi o sto zvecnula i posljednja kašika. Čuli su se do duboko u noć na konačištima: u gazdinskim ambarima, na štalskim tavanima, u vajatima, u sjenarama i slamištima.

Ponekada bi se ciganska tugovanka razlijevala sve do prvih pijetlova – dok najstariji u taboru ne bi naredio da se spava.

Ujutro nikada niko nije pjevao. Ni Cigani ni seoski momci. U toku dana, takođe, a uveče ponovo bi, miješajući se sa dalekim jednoličnim traktanjem kola, iz dubine polja čula njihova pjesma.  Kako se tabor približavao selu, tako je i njihova pjesma bila razgovjetnija.

Cigani su pjevali o nekoj svojoj djevojci vatrenih očiju koju je džambas Baro ukrao iz njihovog tabora, pa ju je na konju, preko tri velike vode i tri guste gore, odveo u neku široku ravnicu. Tamo su zajedno krali konje i bježali ispred potjera. Samo jednom djevojka vatrenih očiju i Baro nosu uspjeli umaći goniocima – zajedno su odletjeli pravo u nebo.

Pjevali su i o nekom Dadiju koji je mesom mršave guske prehranio sve svoje gladne Cigančiće. I o Ciganki varošanki, što je po selu vračala, o dalekoj zemlji iz koje su došli njihovi preci, o Dženanu i Sabini koji su se mnogo voljeli, o toplom vjetru koji im mrsi duge i kudrave kose, pa ih tjera da lutaju prašnjavim putevima…

Dogodilo se nenadano. Kao da je to neko učinio nevidljivom rukom – istovremeno su nekako prestale i momačke i ciganske pjesme.

Niko ne zna zašto.

Momci su se poženili. Pritisle su ih brige i poslovi, a pjesme su im se negdje iskrale.

Nestale su, izgleda, zauvijek sa vjetrovima i izmaglicama, sa rosama i miholjskim paučinama, sa ždralovima i lastavicama.

Ko zna kako?

Niko ne zna kada.

Ali su otperjale.

Cigani sve rjeđe dolaze u selo. Sada mašine kopaju i beru kukuruz.

Doduše, navrate garavi u starim zarđalim kombijima i zvučnicima – ali ne pjevaju.

- Kupujemo kumulatore! Kupujemo staro g’ožđe! Kuuupuuujeee-mooo! – krči iz zvučnika.

Nema više lepršavih ciganskih pjesama koje lakokrilo uzdižu umorne seljake u visine.

- Utihle su? – pita me Čobabin.

- Jesu – sjetno mu odgovorih.

- I momačke i ciganske!

- I grlene i jecave.

- Šteta.

- Uzdigle se.

- U nebo?

- Da.

- Kao što su to nekada učinila ta ciganska djevojka vatrenih očiju i njen Baro?

- Baš tako.

Ilija Stanković

U posavskom selu Obudovcu 31. avgusta 1969. godine u finalu Kupa “Zadrugara” igrali su domaćin “Crvena zvijezda” i “Kolektiv” iz Međaša. U spektakularnom ambijentu pred više od 3.500 gledalaca, pobjednik osmog finala bila je ekipa iz Obudovca. Poslije regularnog vremena i produžetaka bilo je 1:1, a poslije izvođenja  penala, popularni pehar  pripao je domaćinima. Slavlje u Obudovcu je trajalo do kasno u noć.

U crveno-bijelom dresu sa brojem osam tada je igrao Ilija Ico Stanković. Danas se rado sjeća mnogih detalja:

- Do finala eliminisali smo klubove iz Batkuše, Gajeva, Kruškovog Polja, Tišine, Ugljare i Crkvine. U finalu sa vrlo dobrom ekipom iz Međaša za 120 minuta igre bilo je 1:1, a onda prava drama – jedanaesterci. Bili smo bolji, svih pet penala pretvorili smo u golove – sjeća se Stanković.

Petko Bijelić

Prisjeća se i prve jedanaestorice: Bogdan Stojanović (igrač i trener), Joco Ostojić, Mićo Filipović, Niko Damjanović, Živan i Jovica Jovanović, Slobodan Živanović, Ilija Stanković, Fahrudin Ćoralić, Sailo Josić i Dušan Pavlović, a šansu da zaigraju dobili su i Ilija i Nedo Pavlović i Danilo Sofrenović.

- Za slavlje je pripremljeno 30 prasića i 20 jagnjadi, a pića – ko zna koliko – sjeća se Stanković.

Poslije 40 godina uspostavljeno je druženje s Međašanima. Svake godine igraju veterani iz ova dva sela. U Obudovcu su igrali 2009. i 2011, a u Međašima 2010. godine.

Među najzaslužnijim za ove susrete pune lijepih sportskih uspomena svakako je sadašnji presjednik kluba iz Obudovca Petko Bijelić, koji kaže da će ova lijepa tradicija potrajati još dugo godina.

Lj. Čordašević

Dragocjena pomoć

Prošle nedjelje u Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske održan je sastanak na kojem se raspravljalo o podsticajima poljoprivrednoj proizvodnji i razvoju sela u 2012. godini. U radu ovog skupa učestvovao je i Radivoje Maksimović, predsjednik Saveza udruženja pčelara Republike Srpske. Na sastanku se prezentovane aktivnosi našeg Saveza u toku 2012. godine i planovi aktivnosti u 2012. godini.

U radu ovog sastanka učestvovali su predstavnici Udruženja voćara Republike Srpske te Zoran Kovačević, pomoćnik ministra poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske i Milenko Obradović, direktor Agencije za agrarna plaćanja.

Kako smo saznali od gospodina Radivoja Maksimovića pčelarskom sektoru u Republici Srpskoj Pravilnikom o uslovima i načinu ostvarivanja novčanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela u 2012. godini planirana je ista podrška kao i u minuloj 2011. godini.

Podjetimo se: prošle godine u okviru podrške proizvodnji i dohotku iz budžeta Republike Srpske obezbijeđeni su podsticaji za proizvodnju selekcionisanih matica i  za proizvdnju i uzgoj pčela (za pčelare koji su imali najmanje 50 košnica).  Podršku pčelarskom sektoru prošle godine obezbijedilo je i više lokalnih zajednica.

Važna prevencija

Posljednjih godina u svetu ovim izrazom se izražava posebno stanje krava, koje se javlja u toku prvih nekoliko dana iza telenja, a koje karakteriše suvišan sadržaj telesnih masti. U najvećem broju slučajeva radi se o kravama koje su imale veoma dug period zasušenja. Ovo stanje karakteriše pojava depresije, odsustvo apetita, oslabljen imuni sistem za borbu sa infekcijama i opšta slabost.

Mada životinje sa sindromom masne jetre imaju izvesne karakteristike slične ketozi, postoje i određene razlike između ovih metaboličkih stanja. Najčešće je ovo stanje praćeno i drugim problemima u toku telenja, kao što su mlečna groznica, dislokacija sirišta, retencija placente, metritis ili mastitis. U ovakvih životinja često je povišena telesna temperatura, zbog nastale infekcije. Mada je sadržaj katonskih tela i nivo masnih kiselina obično visok, ketoza je gotovo uvek sekundarnog karaktera. Sadržaj glukoze u krvi može biti visok ili nizak. Ovakve krave često uginjavaju sa masnom jetrom i velikim količinama unutrašnjih masti. Tretiranje ovakvih životinja nije uvek dovoljno efikasno, a najčešće se sastoji od intravenskih inekcija glukoze, zajedno sa antibioticima u cilju suzbijanja infekcija. Uzrok ovakvog stanja je konzumiranje suvišnih količina energije u vreme zasušenosti, a možda čak i u toku prethodne laktacije, što ima za posledicu stres u toku telenja. Sindrom debelih krava po svome obimu često predstavlja problem krava u čitavom zapatu.

Ishrana svih krava u zapatu obrocima na bazi kukuruzne silaže i odsustvo odgovarajućih grupa sa zasušenim kravama, predstavlja najčešće i uzrok pojave sindroma masne jetre. Nedavno izvedena ispitivanja pokazuju da krave sa suvišnim količinama masti mogu proći kroz period telenja bez komplikacija. Ovakve krave osetljivije su na probleme vezane za telenje, zbog čega imaju kasnije otežan normalan tok laktacije. Kada krave ne uzimaju hranu, velike količine metaboliziranih masnih kiselina dospevaju u jetru, što dovode do stvaranja masne jetre, a što otežava ozdravljenje ovakvih životinja.

Odgovarajuća briga u vreme telenja, od izuzetnog je značaja za debele krave. Metodi preveniranja su isti kao i za ketotične krave, pri čemu je osnovno ne dozvoliti prekomerno nakupljanje telesnih masti u periodu pre telenja. Ovo se veoma efikasno postiže ishranom sa manjim količinama zrna žitarica i sileže i većim količinama kvalitetnog sena.

ACIDOZA (ACIDOZA MLEČNE KISELINE)

Od acidoze obolevaju goveda, a naročito tovna junad držana u zatvorenim objektima, i ovce, a među ovima posebno tovna jagnjad.

Uzroci oboljenja. Do pojave acidoze dolazi zbog porasta broja mlečno-kiselinskih bakterija i naglog porasta proizvodnje mlečne kiseline (d- i l-formi). Acidoza se obično javlja pri brzom (naglom) prelazu životinja na obroka bogate u koncentratima i korišćenju velikih količina ovih vrsta hraniva. Međutim, goveda pri ishrani sa visoko energetskim obrocima, mogu biti na granici acidoze, zbog formiranja povećanih količina mlečne kiseline u rumenu. Otuda, promene ingredijanata (komponenata) u obroku krava, zatim, nedovoljna homogenizacija (mešanje) zrna žitarica u obroku, ili neadekvatna ishrana, mogu dovesti do pojave akutne acedoze.

Simptomi bolesti. Acidoza mlečne kiseline predstavlja praktičnu posledicu veće upotrebe zrna žitarica u obrocima tovne junadi u završnom periodu tova. U životinja sa ovakvim metaboličkim poremećajem (akutnom acidozom), dolazi do naglog opadanja pH vrednosti (porast kiselosti) u tečnom sadržaju rumena (buraga). U ovakvim slučajevima pH opada na 4,5 i niže, kada dolazi do pojave sistemske (opšte) acidoze, ukočenosti nogu, hromosti (šepavosti), ozbiljnih lezija (oštećenja) na rumenu i ponekad uginuća obolelih životinja. U slučaju subakutne acidoze pH sadržaja rumena opada na 5,0-5,5, što je praćeno smanjenim konzumiranjem hrane.

U slučaju granične acidoze ovo stanje se ispoljava lošim proizvodnim performansama i neadekvatnim konzumiranjem hrane. U veoma izraženim slučajevima bolesti, dolazi do imobilizacije (prestanka kretanja) rumena, koju prati ubrzani puls i disanje životinja, promenljive temperature rektuma, upala očne jagodice, smanjenje elastičnosti kože (dehidracija), teturanje, koma i smrt.

Veličina gubitaka. Do pojave acidoze redovno dolazi u krava muzara, tovne junadi i jagnjadi, pri obilnoj ishrani visoko koncentratnim obrocima. Procenjuje se da veličina godišnjih gubitaka životinja zbog acidoze, u proseku iznosi oko 1% od ukupne populacije životinja.

Tretiranje obolelih životinja. Do sada su korištene različite vrste tretmana životinja, ali i sa različitim uspehom. Među ovima mogu biti od koristi: (1) otklanjanje sadržaja rumena i zamena sa sadržajem rumena životinje na normalnom obroku; (2) ishrana sa visokim nivoima antibiotika, u cilju obustavljanja aktivnosti mlečno-kiselinskih bakterija; (3) dreniranje (ili intravensko iniciranje) rastvora natrijum bikarbonata (sode bikarbone, NaHCO3), radi uspostavljanja normalne acido-bazne ravnoteže; (4) intramuskularno unošenje antihistamina i kortiko steroida, svakih nekoliko dana, u cilju preveniranja intoksikacije, i (5) prevođenje životinja na obroke sa manjom količinom koncentrovanih i sa većim sadržajem kvalitetnih kabastih hraniva.

Kontrola bolesti. Acidoza se najefikasnije kontroliše (1) onemogućavanjem da goveda konzumiraju velike količine koncentrovanih hraniva, (2) postepenim prelaskom sa niskih na visoke nivoe koncentrata u obroku, i (3) dodavanjem pufera obroku životinja, kao što su natrijum bikarbonat (soda bikarbona, NaHCO3) i magnezijum oksid (MgO).

Preveniranje obolenja. Ishranu krava i ostalih životinja treba početi sa obrocima bogatim u kabastim hranivima, a zatim postepeno povećavati količinu koncentrata u obroku, na račun kabastih hraniva. Izbegavati neredovnu ishranu, kao i nagle promene u sastavu obroka.

Brzi terenski test može se koristiti za dijagnozu i diferenciranje između acidoze rumena i trovanja sa ureom. Uzorci se mogu uzimati pomoću želudačne sonde ili post mortem (posle smrti). Načelno se može reći ukoliko je pH tečnog sadržaja rumena 5,0 ili ispod ove vrednosti, da je to pouzdani indikator postojanja acidoze rumena. Ako je pH rumena veći od 7,5, to je, isto tako, pouzdan indikator trovanja sa ureom ili različitim NPN jedinjenjima.

Velika manifestacija

Objavljujemo kompletan program predstojećeg Simpozijuma Apimondije u Beogradu, sa svim informacijama neophodnim za brz i efikasan ulaz na Simpozijum i IV Državni pčelarski sajam, koji se u isto vreme održava na istoj lokaciji, odnosno u Sava Centru. Ne propustite ovaj jedinstveni događaj, koji je prvi skup u istoriji, koji u glavnom gradu Srbije organizuje Svetska pčelarska organizacija Apimondija.

Svetska pčelarska organizacija

APIMONDIJA
Savez pčelarskih organizacija Srbije

organizuju

SIMPOZIJUM

APIMONDIJE

„APIECOTECH 2012″

„UTICAJ TEHNIKE PČELARENJA, ZDRAVSTVENE ZAŠTITE PČELA
I PRIRODNE SREDINE NA KVALITET PČELINJIH PROIZVODA“
18–19. februar 2012, Sava Centar, Beograd

paralelna manifestacija na istoj lokaciji je

IV DRŽAVNI

PČELARSKI

SAJAM „APIEXPO“

Generalni pokrovitelj

MINISTARSTVO POLJOPRIVREDE,
TRGOVINE, ŠUMARSTVA I VODOPRIVREDE

Prvi preliminarni program sa svim uslovima učešća objavljen je u časopisu Pčelar još za jul 2011. godine, kao i na sajtu SPOS-a: www.spos.info/novost.php?id=1990

Još detaljnije informacije navedene su nešto kasnije na oficijelnom sajtu Simpozijuma: www.apiecotech2012.com

Sada je vreme da objavimo kompletan program sa satnicom izlaganja učesnika Simpozijuma.

Pošto su ovakvi svetski simpozijumi izuzetno skupi, i dobrim delom moraju da se finansiraju od ulaznica, a pošto smo želeli da Simpozijum Apimondije u Beogradu i Sajam učinimo dostupnijim članovima SPOS-a, uspeli smo da, kroz pregovore sa Apimondijom, dogovorimo nižu cenu ulaznica za naše članove koji se učlane do 31. decembra 2011. godine, jer za one koji bi se učlanili kasnije nema dovoljno vremena za evidentiranje u kompjuterskoj bazi, koju dostavljamo pravovremeno Sava Centru, i na osnovu koje će službenici Sava Centra za registracionim pultom izdavati ulaznice po povlašćenoj ceni.

Tako smo u Pčelaru za jun 2011. godine objavili prvi poziv i dali rok do kraja septembra (cela 4 meseca), svima onima koji su želeli da na Simpozijum i Sajam uđu potpuno besplatno, da članarinu SPOS-u za 2012. godinu, plate sa popustom od upravo 300 dinara do kraja septembra (vrednost ulaznice na Simpozijum i Sajam), kada je članarina za 2012. iznosila 1900 dinara. Zatim je rok za uplatu pune članarine za 2012. godinu, od 2200 dinara, trajao do 31. decembra 2011. godine. Svi koji su se učlanili kasnije, nakon ponuđene prilike u trajanju od čak 7 meseci, moraće da plate ulaz na Simpozijum i IV Državni pčelarski sajam po ceni od 1500 dinara. Jer, nemoguće je stvoriti uslove i za njihovu evidenciju, na vreme. IO SPOS-a razmotrio je sve moguće varijante, i odbacio mogućnosti eventualnog izdavanja unapred, raznih kupona i ulaznica, zbog nemogućnosti sprečavanja zloupotreba, pošto je u dogovoru sa Apimondijom ulaz na Simpozijum omogućen samo članovima SPOS-a, i to NA IME, i ne može se preneti na druga lica.

PROCEDURA ULASKA NA SIMPOZIJUM I SAJAM ZA ČLANOVE SPOS-a

Prodaja dnevnih ulaznica obavljaće se na pultu za registraciju, koji se nalazi u holu, odmah do glavnog ulaza u Sava Centar (sa strane ulice Milentija Popovića). Prodaja će se obavljati od 8 do 19 časova svakog dana. Međutim, dnevne ulaznice će biti moguće kupiti i dan PRE Simpozijuma, u petak, 17. februara, od 12 do 18 sati (to je prilika da Beograđani i oni koji u Beograd stižu dan ranije, kupe svoje ulaznice, kako bi u subotu bila manja gužva).

Članovi SPOS-a, koji su uplatili članarinu SPOS-u pre 31. decembra 2011. godine, dužni su da, prilikom ulaska u Sava Centar, i prilikom prilaska pultu za registraciju posetilaca, imaju sa sobom ličnu kartu na osnovu koje će im (bez posebnog razgovora, zbog nužne uštede vremena jer će za pultom biti velike gužve), službenik Sava Centra izdati ulaznicu po ceni od 300 dinara. Sava Centar raspolaže spiskom tih naših članova, i neće biti problema oko identifikacije.

Članovi SPOS-a imaju još jednu EKSKLUZIVNU mogućnost da uđu na Simpozijum i Sajam, i da još jednom uštede dodatnih 300 dinara. Naime, Zbornik svih radova sa Simpozijuma prodavaće se na pultu za registraciju po ceni od 800 dinara za sve zainteresovane. Članovima SPOS-a koji su se učlanili pre 31. decembra 2011. godine, preporučujemo da kupovinom Zbornika uštede dodatnih 300 dinara, jer kada ga kupe za 800 dinara, dobiće uz njega BESPLATNU ulaznicu na Simpozijum i Sajam, te će ih Zbornik realno koštati samo 500 dinara! Tako oni, koji su iskoristili priliku da do kraja septembra 2011. godine uplate članarinu za 2012. godinu, zapravo štede celih 600 dinara (300 dinara na nižoj članarini do kraja septembra 2011. godine, i 300 dinara na ime besplatnog ulaza na Simpozijum, ako su već i tako imali nameru da kupe Zbornik, što je logično, jer je kvalitet dostavljenih radova prevazišao sva naša očekivanja). Oni su onda praktično za samo 1600 dinara dobili punu članarinu (sa časopisom Pčelar) za 2012. godinu. Trebalo je samo biti agilan, i iskoristiti sve ponuđene pogodnosti.

Svi koji nisu članovi SPOS-a, ili se nisu učlanili do 31. decembra 2011. godine, moraju da računaju da će morati da plate punu cenu ulaznice. Na licu mesta neće biti nikakvog razloga za rasprave po tom pitanju, jer su službenici Sava Centra vezani ugovorom Apimondije i SPOS-a, i ne mogu odobravati nikakve druge pogodnosti, sem onih naznačenih u ugovoru. SPOS je u svakom slučaju učinio sve da Simpozijum i Sajam učini dostupnim svakome u periodu od čak 7 meseci, i svi su imali više nego dovoljno vremena da uštede na ulazu, čak i 600 dinara, tj. da se odluče za varijantu koja njima odgovara.

PROCEDURA ULASKA NA SIMPOZIJUM I SAJAM ZA OSTALE ZAINTERESOVANE

Svi ostali zainteresovani posetioci Simpozijuma i Sajma, na pultu za registraciju, kupuju dnevnu ulaznicu za Simpozijum i Sajam po ceni od 1500 dinara. Zbornik svih radova je za njih 800 dinara.

OSTALE VAŽNE INFORMACIJE

Molimo sve posetioce Simpozijuma i Sajma, posebno one koji kupuju dnevne ulaznice, da zbog sigurne velike gužve za registracionim pultom (iako će biti više službenika koji će izdavati ulaznice), obavezno u Beograd stignu što ranije, kako bi se na vreme registrovali, i prisustvovali velikom svečanom otvaranju Simpozijuma, u ekskluzivnoj velikoj plavoj sali Sava Centra.

Svečano otvaranje, koje počinje tačno u 11 sati (molimo da ne kasnite), vodiće gospođa Vesna Damjanić Branković, svima poznata kao veoma uspešna novinarka emisije OKO na RTS-u, koja će govoriti paralelno i na srpskom i na engleskom jeziku, dok će za sve ostale govornike postojati simultano prevođenje na engleski jezik, i konsekutivno prevođenje na srpski. Na otvaranju će govoriti ministar poljoprivrede gospodin Dušan Petrović, predsednik Apimondije Gilles Ratia, i druge visoke zvanice. Otvaranje će pratiti bogat kulturno umetnički program.

Naučno-stručni Program Simpozijuma prevazišao je sva naša očekivanja po njegovoj zanimljivosti, te su oba dana Simpozijuma izuzetno interesantna za pčelare praktičare, jer obiluju u praksi primenljivim temama. Prezentovaće se ukupno 44 rada, od toga čak 31 rad u vidu usmene prezentacije (predavanja), i 13 u vidu postera. Zato vas pozivamo da odvojite vreme i Simpozijumu prisustvujete oba dana, nećete se pokajati – to je sigurno, u šta se možete i lično uveriti iz Programa Simpozijuma, koji vam ovde u celosti prezentujemo. Radovi su pristigli iz 14 zemalja: Belgija, Francuska, Irska, Italija, Velika Britanija, Indonezija, Bugarska, Rumunija, Moldavija, Slovenija, Albanija, Makedonija, Hrvatska i Srbija.

Na pultu za registraciju zainteresovani mogu platiti i punu kotizaciju za učešće na Simpozijumu i Sajmu. Dnevna kotizacija na licu mesta staje 7000 dinara za učesnike iz zemalja članica Apimondije (8000 za ostale), a dvodnevna 12000 dinara (13500 za ostale). Kotizacija podrazumeva, pored prisustva Simpozijumu i Sajmu: oficijelnu torbu Simpozijuma sa materijalima, Zbornik svih radova, ručak u Sava Centru, i transfer od hotela Srbija do Sava Centra, sve to za jedan ili dva dana, zavisno od uplate. Svi koji planiraju uplatu kotizacije trebalo bi da se prethodno registruju na sajtu Simpozijuma (www.apiecotech2012.com), jer će ta registracija značajno ubrzati proceduru na pultu za registraciju.

Na pultu za registraciju može se uplatiti i svečana zajednička večera sa predstavnicima Apimondije i drugim zvaničnicima i zvanicama (Srpsko veče), koja se organizuje u subotu, 18. februara uveče, u 19 sati, po ceni od 3000 dinara, u restoranu Jezero, sa tradicionalnom srpskom muzikom. Restoran se nalazi na levoj obali Savskog jezera, u božanstvenoj prirodi Ade Ciganlije. Organizovan je besplatan prevoz autobusom od Sava Centra do restorana. Okupljanje radi zajedničkog prevoza do restorana je ispred glavnog ulaza u Sava Centar (sa strane ulice Milentija Popovića) u 18.30 sati.

Na pultu za registraciju može se uplatiti i tehnička tura (ekskurzija), koja će se održati u ponedeljak, 20. februara, od 8 do 19 sati, na kojoj će se obići uzorni pčelinjak profesionalnog pčelara Zorana Kovačevića u Brestoviku kod Grocke, Centra za selekciju matica Apicentar prof. dr Jovana Kulinčevića u Vraniću, i uzorni pčelinjak profesionalnog pčelara Gorana Tomića u Kosjeriću. Cena ekskurzije je 5000 dinara.

Na pultu za registraciju može se uplatiti i razgledanje grada Beograda po ceni od 2500 dinara, sa vodičem, a obilazak će se obaviti u nedelju, 19. februara, od 10 do 14 sati.

Precizne detalje o svim ovim dodatnim sadržajima objavili smo na sajtu SPOS-a: www.spos.info/novost.php?id=1990

USMENA IZLAGANJA

NA SIMPOZIJUMU

PRVI DAN
(subota, 18. februar 2012)

UTICAJ TEHNIKE PČELARENJA
I ZDRAVSTVENE ZAŠTITE PČELA
NA KVALITET PČELINJIH PROIZVODA
Moderator: Mr. Etienne Bruneau

12.00-12.20 Tehnika pčelarenja i kvalitet pčelinjih proizvoda, izazov za budućnost
Mr. Etienne Bruneau, predsednik Naučne komisije Apimondije za tehnologiju i kvalitet, Louvain-la-Neuve, Belgija

12.20- 12.40 Mogući razlozi gubitaka pčelinjih društava u svetu
Mr. Gilles Ratia, predsednik Apimondije, Coulaures, Francuska

12.40-13.00 Da li tražimo previše od naših pčela?
Mr. Philip McCabe, predsednik regionalne komisije Apimondije za Evropu, Drogheda, Irska

13.00-13.10 Procena razvoja pčelinjih društava i njihove produktivnosti upotrebom elektronskih vaga
Dr Daniela Laurino, Univerzitet u Torinu, Italija

13.10-13.20 Kako moderna tehnologija može pomoći pčelarima praktičarima i šta nas očekuje u budućnosti?
Sandra Kordić, Newcastle, Velika Britanija

13.20-13.40 Uticaj veštačke ishrane pčela na prezimljavanje pčela i prisustvo uzročnika bolesti
Dr Maja Ivana Smodiš Škerl, Poljoprivredni institut Slovenije, Ljubljana, Slovenija

13.40-14.00 Seleće pčelarenje – ko su dobitnici, a ko gubitnici?
Mr. Philip McCabe, predsednik regionalne komisije Apimondije za Evropu, Drogheda, Irska

14.00-15.00 Pauza za ručak

15.00-15.25 Prisustvo rezidua u pčelinjim proizvodima
Mr. Etienne Bruneau, predsednik Naučne komisije Apimondije za tehnologiju i kvalitet, Louvain-la-Neuve, Belgija

15.25-15.45 Uticaj prirodnih i sintetskih supstanci koje se primenjuju u zdravstvenoj zaštiti pčela na kvalitet pčelinjih proizvoda
Dr Jevrosima Stevanović, docent na Katedri za biologiju Fakulteta veterinarske medicine, šef laboratorije za genetiku domaćih životinja, Beograd, Srbija

15.45-16.05 Dobra veterinarska praksa u pčelinjaku – uputstva za poboljšanje zdravstvenog stanja pčela
Dr vet. med. Zlatko Tomljanović, savetnik za pčelarstvo u Hrvatskoj poljoprivrednoj komori, Hrvatska

16.05-16.20 Uticaj nadmorske visine na kvalitet bagremovog i livadskog meda i medljikovca u centralnoj Srbiji
Dr Goran Jevtić, Institut za krmno bilje, Kruševac, Srbija

16.20-16.35 Uticaj lokacije na sadržaj makro i mikro elemenata u polenu
Mr Bojan Anđelković, Institut za krmno bilje, Kruševac, Srbija

16.35-16.50 Kontrola varoze prah šećerom i uticaj na kvalitet pčelinjih proizvoda
Dr Dragan Ćirković, Fakultet veterinarske medicine, Beograd, Srbija

16.50-17.00 Uticaj tretmana protiv varoe na kvalitet meda
Dr Filip Stančev, Primavet-Sofia Ltd, Sofija, Bugarska

DRUGI DAN
(nedelja, 19. februar 2012)

UTICAJ PRIRODNE SREDINE
NA KVALITET PČELINJIH PROIZVODA
Moderator: Prof. dr Zoran Stanimirović

11.00-11.25 Da li su pčele u stanju da se oporave? Posledice delovanja pesticida na nivou ćelija i tkiva
Dr Maja Ivana Smodiš Škerl, Poljoprivredni institut Slovenije, Ljubljana, Slovenija

11.25-11.45 Uticaj polena kontaminiranog pesticidima na pčele i pčelinje proizvode
Dr vet. med. Predrag Simeunović, Katedra za biologiju Fakulteta veterinarske medicine, Beograd, Srbija

11.45-12.05 Zagađivači pčelinjih proizvoda poreklom iz spoljne sredine
Prof. dr Nevenka Aleksić, Katedra za biologiju Fakulteta veterinarske medicine, Beograd, Srbija

12.05-12.25 Procena unapređenja samočišćenja pčela od varoe prilikom tretmana pčelinjih zajednica preparatom Bee Vital Hive Clean
Dr Gabriela Chioveanu, Institut za dijagnostiku i zdravlje životinja, Bukurešt, Rumunija

12.25-12.50 Efikasnost leka protiv varoe Thymovar u uslovima visokih sezonskih temperatura u jugoistočnoj Evropi
Mr Aleksandar Uzunov, Poljoprivredni fakultet, Skoplje, Makedonija

12.50-13.10 Selekcija i reprodukcija matica u Apicentru
Prof. dr Jovan Kulinčević, Apicentar, Srbija

13.10-13.30 Karakteristike matica Apis mellifera carnica odgajenih na pčelinjacima Slovenije
Prof. dr Aleš Gregorc, Poljoprivredni institut Slovenije, Ljubljana, Slovenija

13.30-13.40 Unapređenje kvaliteta meda upotrebom podnjače od plastičnih cevi
Mr. Jean-Pierre Le Pabic, Rueil-Malmaison, Francuska

13. 40-14.00 Uticaj starosti matice na proizvodno-reproduktivne sposobnosti prah šećerom tretiranih jakih pčelinjih zajednica sjeničko-pešterskog ekogenotipa medonosne pčele
Dr vet. med. Bojan Gajić, Katedra za parazitologiju Fakulteta veterinarske medicine, Beograd, Srbija

14.00-15.00 Pauza za ručak

15.00-15.20 Aktivnosti Apimondije na doslednom sprovođenju dobre pčelarske prakse i globalnom podizanju nivoa kvaliteta meda po pitanju smanjenja rezidua antibiotika i pesticida
Mr. Riccardo Jannoni Sebastianini, generalni sekretar Apimondije, Italija

15.20-15.40 Gama-spektrometrijska analiza meda
Mr vet. med. Branislava Mitrović, Katedra za radiologiju i radijacionu higijenu Fakulteta veterinarske medicine, Beograd, Srbija

15.40-15.55 Hemijski parametri kvaliteta srpskih komercijalnih monofloralnih medova
Prof. Saša Milosavljević, Visoka poljoprivredna škola, Prokuplje, Srbija

15.55-16.10 Filth-test procena kvaliteta italijanskog i afričkog meda
Dr Marco Porporato, Univerzitet u Torinu, Italija

16.10-16.20 Uticaj prirodne sredine na kvalitet meda u Nišavskom okrugu i na teritoriji opštine Vlasotince
Ing. Vlastimir Spasić, predsednik Regionalne asocijacije pčelarskih organizacija jugoistočne Srbije, Niš, Srbija

16.20-16.30 Prikaz rezultata analiza meda sa područja jugositočne Srbije u Veterinarskom specijalističkom institutu u Nišu, od 2006. do 2011. godine
Dr vet. med. Zoran Raičević, specijalista epizootiologije, Veterinarski specijalistički institut, Niš, Srbija

16.30-16.45 Potencijalna upotreba etanola i biljnih ekstrakata u ishrani pčela ili pripreme posebnih pčelinjih proizvoda
Dr Janko Božič, Biotehnički fakultet, Ljubljana, Slovenija

16.45-17.00 Primena melitina u apiterapiji
Prof. Miloljub Šolajić, Psihapis centar, Beograd, Srbija

POSTERI NA

SIMPOZIJUMU

(poster – prezentacija rada u pisanom obliku na panou veličine 1×2 m, dostupna oba dana Simpozijuma)

1) Praćenje uspešnosti pčela tokom godine u različitim tipovima košnica (vertikalne i horizontalne košnice na Dadantovim ramovima)
Dr Valentina Cebotari, Institut za zoologiju, Chisinau, Moldavija

2) Pčelari kao promoteri biološke raznovrsnosti – Kako i zašto?
Dr Janko Božič, Biotehnički fakultet, Ljubljana, Slovenija

3) Uticaj različite dinamike tretmana prah šećerom na proizvodno-reproduktivne sposobnosti jakih pčelinjih zajednica sjeničko-pešterskog ekogenotipa medonosne pčele
Dr Dragan Ćirković, Fakultet veterinarske medicine, Beograd, Srbija

4) Uticaj lokacije pčelinjaka na kvalitet meda
Biljana Stamenković, Fakultet za biofarming, Bor, Srbija

5) Sadržaj teških metala i metaloida u medu dobijenom u regionu Stara Zagora u Bugarskoj
Prof. dr Ivanka Zhelyazkova, Poljoprivredni fakultet, Stara Zagora, Bugarska

6) Sadržaj teških i toksičnih metala u pčelinjim proizvodima dobijenim u tri industrijska regiona Bugarske
Dr Kalinka Gurgulova, Nacionalni dijagnostičko-istraživački institut za veterinarsku medicinu, Sofija, Bugarska

7) Dobijanje kvalitetnijeg sortnog meda iz modifikovane AŽ kosnice
Dejan Milošević, Drmno, Srbija

8. Mikroskopske analize prisustva polena u medu u procesu utvrđivanja njegovog kvaliteta
Tatjana Škorić, Institut za javno zdravlje, Subotica, Srbija

9) Interna kontrola kvaliteta slovenačkog meda
Andreja Kandolf, Pčelarski savez Slovenije, Javna savetodavna služba u pčelarstvu, Brdo pri Lukovici, Slovenija

10) Mogućnost razvoja pčelarstva na primeru plana predela Trešnje (izletište i vikend naselje kod Beograda)
Aleksandra Nikolić, Šumarski fakultet, Beograd, Srbija
Antonija Tadić, Šumarski fakultet, Beograd, Srbija

11) Efekat prihrane pčela preparatom Feedbee tokom proleća, koji je korišćen kao optimizator performansi pčela
Dr Lumturi Sena, Poljoprivredni univerzitet, Tirana, Albanija

12) Uticaj ishrane pčela Startovitom na kapacitet produkcije meda pčelinjih zajednica
Prof. dr Ivanka Zhelyazkova, Poljoprivredni fakultet, Stara Zagora, Bugarska

13) Histopatološke promene na jetri i slezini miševa inficiranih sa Plasmodium berghei, nakon tretmana propolisom
Dr James Hutagalung, Medicinski fakultet Univerziteta Airlangga, Surabaya, Indonezija

Peglanje

Nesreće prouzrokovane strujom su veoma česte u domaćinstvu. Da bi se pravilno rukovalo elektičnim aparatima moraju se znati i poštovati neka osnovna pravila.

• Popravke električnih aparata i kablova treba da uradi stručnjak, nemojte to raditi sami. Posebno nemojte sami obmotavati izolir trakom kablove i utikače kad su oštećeni, sigurnije je zamijeniti ih novim.

• Najvažnije pravilo je da se ne smije peglati bosih nogu i sa mokrim rukama. U slučaju da je izolacija i najmanje oštećena, da je gajtan i nevidljivo ogolio, vlažne ruke i bose noge veoma lako mogu da izazovu prolazak električne struje kroz tijelo, često sa teškim, čak i tragičnim posljedicama.

• Aparati su nekada veoma potrebni, ali je vrlo opasno opteretiti ih, posebno ako se na jedan razvodni utikač uključi više kablova “jakih” aparata. Opasnost od požara tada je veoma velika, a i mnoge druge nezgode. Zbog toga je mnogo bolje da električar u zidu napravi nekoliko utikača.

• Prije nego što počnete da perete bilo koji kućni električni aparat, od frižidera, šporeta, mikrorerne, zamrzivača sve do sitnih kao što su fen ili aparat za brijanje, obavezno ih isključite iz struje. Nikada nemojte vlažnom krpom i vodom, pa čak ni suvom magičnom krpom prati ili čistiti ove aparate ako nisu isključeni. Često ni to nije dovoljno, potpuna sigurnost je ako se isključi osigurač na koji je vezan aparat. Veliki broj nesrećih slučajeva, svakodnevno se događa zbog ovakve nebrige ili nemarnosti.

• Zamjena sijalice je jednostavan posao, ali i tada treba biti obazriv, što znači da se ovo radi kad se sijalica ugasi. Međutim, može da se dogodi da negdje u ležištu sijalice ili na gajtanu o koji je okačena ili povezana sa strujom postoji minimalno oštećenje koje će pri ovom poslu obavezno izazvati manji ili veći kuršlus. Nisu rijetke ni opekotine, pa i ozbiljne povrede. Znači, prava sigurnost je ako se isključI osigurač, čak i prije ovog sitnog poslića.

• Produžni kabl može da se koristi tako što ćete prvo isključiti aparat, sijalicu ili bilo šta što je na gajtanu, pa tek tada gajtan uključiti u produžni kabl. Prije nego što počnete da koristite produžene kablove, neophodno da se provjere jačina i ispravnost utikača u koji će oni biti uključeni. Pri isključivanju, prvo isključite produžni kabl, a onda iz njega isključite ono što ste u njega uključili.

• Kada isključujete neki aparat, nikada nemojte gajtan cimati, vući naglo i silom ga izvlačiti iz utikača, jer ćete ga zbog toga vrlo brzo oštetiti. A kad se to dogodi, primijetićete da je gajtan “čupav” na mjestu gdje se završava. Takav gajtan opasno je koristiti, treba ga što prije popraviti ili promijeniti jer će nezgode biti neminovne.

• Dok se kupate nikad ne slušajte radio, isključite fen, aparat za brijanje, slušalice za muziku, grijalicu…

Zlatna generacija

U utorak 24. januara o. g. u Dvorovima kod Bijeljine  biće obilježena 40-godišnjica najvećeg sportskog uspjeha u ovom selu. Postigli su ga fudbaleri Proletera u sezoni 1971/1972 godina. Osvojili su prvo mjesto u Područnoj ligi Brčko i prešli u viši rang takmičenja – Bosansku sjeveroistočnu zonu. A ta Bosanska sjeveroistčna zona je bila zaista visok rang takmičenja. Iz nje se ulazilo u Drugu saveznu ligu Jugoslavije, a  odatle je vodio put u Prvu saveznu ligu Jugoslavije. Bio je to, dakle, treći stepen takmičenja u tadašnjoj nam državi “od Triglava do Đevđelije”. I najveći uspjeh jedne seoske sportske ekipe u Bosni i Hercegovini. Jer, fudbaleri iz Dvorova našli su se u društvu sa uglednim sportksim klubovima iz Doboja, Zvornika i drugih gradova ovog dijela Bosne I Hercegovine.

Hroničari su zapisali da su te godine boje Proletera branili: Ridžvej Hamzić-Lipa, Dragiša Marjanović, Miomir-Miro Rankić, Ranko Kulić, Slavko Savatić, Borislav-Boro Milošević, Andrija–Aco Ostojić, Dragorad-Beli Ostojić, Diko Jovanović, Stevica Jeftić, Bogdan–Boća Rankić, Miko Despotović, Jovan–Joco Todić, Boško Popović, Ragib Tanjo, Salih Begić, Tomo Lazarević, Sulejman Čorbić, Ratko Panić, Cvijetin Maksimović, Žiko Stević, Risto Vojvodić, Veselin–Veso Nešković, Dušan Simeunović, Miodrag-Mićo Živanović, Ljubiša-Žika Timić i Đoja Sarić. Trener je bio Nedjeljko-Neđo Panić, a njegov pomoćnik Stevo-Dure Tomić. Zasluge za uspjeh pripadaju i upravi kluba na čijem čelu je bio Nemanja Lopandić, predsjednik, a njegov zamjenik bio je Sreten Maksimović. Članovi uprave bili su još: Stevo Simojlović, Blago Jovanović–Učo, Pantelija Simeunović, Milorad Simeunović, Čedomir-Čedo Tošković, Velo Todić, Ratko Todić i Žiko Gojković.

Nedeljko Panić

Kada tadašnji trener Nedeljko Panić u utorak 24. januara u 17 sati u restoranu “Izvor” u Dvorovima izvrši prozivku izezetno darovite i uspješne fudbalske generacije među igračima neće biti petorice igrača, koji nisu više među živima: Andrije-Ace Ostojića, Saliha Begića, Tome Lazarevića, Sulejmana Čorbića i Ratka Panića, kao ni njegovog pomoćnika Steve Tomića.

Od članova tadašnje uprave među živima nisu: Zdravko Glišić, Savo Marjanović, Blago Jovanović, Pantelija Simeunović, Milorad Simeunović, Čedomir Tošković, Velo Todić i Žiko Gojković.

Biće ovo prilika da se svima njima minutom ćutanja oda pošta i iskažu riječi poštovanja i zahvalnosti.

- Uspjeh koji smo postigli 1972. godine ostao je svima nama u najljepšem sjećanju sve do današnjih dana. I nikad ga nećemo zaboraviti. Naš klub je osnovan 1929. godine i od tada do danas to je najveći takmičarski uspjeh. Imali smo jednu sjajnu generaciju u kojoj su bili odlični fudbaleri i – ljudi. To je bio kolektiv koji je disao jednim plućima. Odlučujuća je bila pobjeda na gostovanju u Janji. Radosti nije bilo kraja. U jednom trenutku igrači su izašli iz autobusa i kilometrima trčali prema Dvorovima. Drugarsko veče, koje organizujemo poslije 40 godina, podsjetiće nas na te dane mladosti, sportskih uspjeha i jedno divno vrijeme “kada je i lopta imala dušu” – kaže tadašnji trener i ugledni sportski radnik Nedeljko Panić.

jagorčevina

Kada grane proljeće po šumarcima i livadama sa visibabom, ljubičicom, kukurijekom i drugim proljetnim cvijećem redovno se pojavljuje i jagorčevina (Primula veris). Ima je dobila po latinskoj riječi primus, što znači prvi, pošto sve vrste jagorčevine cvjetaju u rano proljeće i među prvim su vjesnicima buđenja prirode.

Raste kao niska zeljasta biljka sa jajasto okruglim listovima, blago nazubljenim i složenim u prizemnu rozetu. Iz sredine rozete izrasta cvjetna drška na čijim se krajevima nalaze žuti cvjetovi  složeni u štitastu cvast. Visoka je do 30 cm, jednogodišnja je biljka, cvjeta od marta do maja. Plod je ovalna čaura tankih zidova, puna sitnih, mrkih, bradavičastih sjemenki. [iroko je rasprostranjena u prirodi, ali gaji se i u domaćinstvu kao ukrasna biljka.

U ljekovite svrhe koristi se manje cvijet, a daleko više rizom s korijenjem. Cvijet se bere u martu (dan kada se to radi treba da je topao i sunčan), a korijen se vadi tokom proljeća ili u jesen. Suši se u hladovini, na prozračnom mjestu, u tankom sloju, s tim da se korijenje mora pripremiti i sušiti nešto duže. Svjež cvijet ima miris meda. Mlado lišće jagorčevine bogato je vitaminom C, čak do 500 miligrama, pa može da se koristi i za salatu.

Korijen po ljekovitosti ima prednost u odnosu na lišće. Poslije odstranjivanja zemlje i natrulih dijelova korijen se pere i suši na suncu ili u sušarama na temperature do 50 stepeni. Poslije sušenja valjkasti rizomi su pravi ili malo savijeni, dužine do pet santimetara, a debljine do pet milimetara.  Smeđe su boje. Obrasli su tankom, do 12 santimetara dugačkim, lomljivim, svjetlosmeđim ili bjeličastim korjenovima. Ima svojstven miris i neprijatan, naljut ukus. Korijen jagorčevine sadrži supstance koje  olakšavaju  iskašljavanje. Koristi se kod raznih vrsta kašlja, bronhitisa i drugih oboljenja disajnih organa.

Jagorčevina se koristi sama ili u kombinaciji sa drugim ljekovitim biljkama. Za iskašljivanje se često koristi mješavina jagorčevine i bijelog šljeza u istim količinama.  Oboljeli od migrene najčešće koriste mješavinu jednakih dijelova kamilice, lavande, glogovog cvijeta i jagorčevine. Jagorčevina se preporučuje i za nesanicu, ali ne sama nego miješana sa lavandom, hmeljom, kantarionom i odoljenom (u odnosu 10:5:3:2:1). Osim nesanicce, povoljno djeluje na srce i nerve, jača ih, smiruje glavobolju, okrepljuje organizam nakon fizičke i psihičke iscrpljenosti.

Nažalost, na tržištu se ponekad pojavi korijen jagorčevine koji vodi porijeklo od neke druge slične biljne vrste. On je sigurno slabijeg kvaliteta i efikasnosti. Opasno je ako se ovaj korijen falsifikuje na izgled sličnim, ali otrovnim korijenom divlje paprika. A da li je u pitanju falsifikat,  može se utvrditi samo u laboratoriji.

luk

Proizvodnji crnog luka iz sjemena daje se prednostu u odnosu na onu iz arpadžika. Holandija, SAD, Japan i druge razvijene agrarne zemlje proizvode crni luk skoro u cijelosti iz sjemena. Jer, lukovice su, u takvoj proizvodnji, kvalitetnije i ujednačenije. Samim tim pogodnije su i za čuvanje.

Kada je o tehnologije proizvodnje luka iz sjemena riječ, svakako treba naglasiti da prinos i kvalitet ploda zavisi od sjetve u optimalnom agrotehničkom roku. A to podrazumijeva raniju sjetvu da bi biljka ušla u fazu formiranja lukovice dok je dan dug i koliko toliko visoka temperatura. Ogledi i praksa su pokazali da se najbolji prinosi luka postižu standarnim sortama iz rane proljećne sjetve. Prednost se daje selekcijama sa naših prostora jer su stvorene u našim klimatskim, ekološkim i ostalim uslovima. Novosadski istraživači su poredili istu sortu u istim agrotehničkim uslovima i usjev posijan sredinom marta dao je prinos od 31,4 tone po hektaru, a drugi posijan u kasnoj aprilskoj sjetvi – 13,6! Dileme nema, luk sijte što ranije!

Preporučuje se sklop od oko 80 biljaka po metru kvadratnom uz povoljan oblik vegetacionog prostora i odgovarajuću dubinu sjetve (oko dva santimetra). Zato se predsjetvenoj pripremi i sjetvi mora pokloniti osgovarajuća pažnja i obezbijediti odgovarajuća sijačica. Naravno da mnogo zavisi i od sorti.

Najbolji prinosi i kvalitet postiže se na ravnim, lakim i strukturnim zemljištima, bogatim hranljivim elementima i organskim materijama. Na takvom zemljištu postiže se ujednačnije nicanje, lakša je njega, intenzivnije je usvajanje hraniva i dobijaju se lukovice pravilnog oblika.

Proljeće se računa kao najbolje vrijeme za sijanje luka, ali  posljednjih godina u mnogim zemljama, pa i na našim prostorima, sve je veće interesovanje za ozime selekcije. Jesenja sjetva omogućava ukorjenjivanje i početni razvoj u jesenjem vremesnkom periodu, čime se dobija biljka koja će imati sve preduslove za brz razvoj u proljeće. Ali, problem je u izmrzavanju. Ukoliko je oštra zima i dođe do uginuća visokog procenta biljaka ne postiže se željeni sklop pa može doći do smanjenja prinosa u odnosu na proljetnu sadnju. Kakvi će se rezultati postići u jesenjoj, a kakvi u proljetnoj sjetvi, zavisi mnogo i od sorti. Ali, i od zimskih golomrazica i ostalih vremenskih uslova. A ko da predvidi kakva će zima biti?

Ukoliko postoje uslovi, navodnjavanje je dragocjena mjera. Korijenov sistem ovog povrća je plitko rasprostranjen, a korijenske dlačice su slabog usisnog kapaciteta pa se dobijaju sitni plodovi ukoliko se ne obezbijedi dovoljno vlage. Za ostvarivanje dobrog prinosa preporučuje se pet – šest zalivanja s tim da ne bude velikoh oscilacija  vlažnosti. Dvadesetak dana prije vađenja luka ne preporučuje se zalivanje.

O zaštiti od bolesti, korova  i štetočina suvišno je govoriti. Da bi se zaštine mjere mogla najracionalnije sprovoditi bitno je obezbijediti uslove za međurednu obradu.

Japanska prepelica

Prvo jaje prepelica snese između 35. i 60. dana života. Nosi do godinu dana, neke i duže, što zavisi od opšte kondicije. Pojedine ptice za 24 sata mogu da snesu i po dva jajeta, mada ova pojava nije učestala.

Kakvi uslovi su neophodni da bi se postigla što veća nosivost?

Jedan od najvažnijih uslova je ishrana. Odrasle prepelice najčešće se hrane koncentrovanom hranom za nosilje, uz dodatak od deset odsto sojine sačme, dikalcijumfosfata i stočne krede. Može se dodati i oko pet procenata ribljeg brašna i deset odsto premiksa.

Veoma je važno osvjetljenje i temperature prostora u kojem se prepelice gaje. Optimalno je oko 20, mada može biti i oko 15 stepeni. I niske i visoke temperature uslovljavaju smanjenje, pa i prestanak nošenja. Maksimalna temperatura ne smije da prelazi trideseti podeljak. Prostorija mora biti dobro osvijetljena. Preporučuje se neonka, zbog manje potrošnje struje.

Smještaj za nosilje

Matičnu porodicu treba formirati od pet ženki i dva mužjaka i smjestiti u kavez dimenzija 30 h 40 h 20 centimetara.

Kavezi se obično prave od drveta ili metala. Drveni su bolji jer se ljeti manje zagriju, a zimi duže zadržavaju toplotu. Za priplod se biraju ptice starije od tri mjeseca i što kvalitetnije. Nije poželjno da mužjak bude mlađi od ženke. Preporučuju se ptice različitih boja, jer će se tako dobiti kvalitetno potomstvo.

Osim što su sitniji od ženki, mužjaci se prepoznaju i po karakterističnom kreštavom zvuku i kremcrvenkastom perju na grudima i ispod vrata. Sazrijevanjem, iza kloake dobijaju ružičastu izraslinu veličine lješnika. Ženke se raspoznaju  po pjegama od vrata do grudi i tihom zvuku.

Inkubiranje jaja

Za razmnožavanje su pogodni jednoslojni inkubatori. Leženje traje 16-17 dana.

U ljetnjem periodu jaja za nasad ne smiju biti starija od sedam, zimi deset dana, nikad manje od 24 sata. Čuvaju se na temperaturi oko petnaest stepeni. Najbolje je da se odaberu ona srednje veličine.

Da bi se dobio veći broj ženki, biraju se jaja oblog vrha. Iz duguljastih se obično ležu mužjaci, Optimalna temperatrura je 39 stepeni. Prva tri dana jaja ne treba okretati, jer se tada zagrijevaju. Od trećeg do trinaestog dana se okreću, a od jedanaestog do trinaestog se moraju prskati toplom vodom. Važno je da se od trinaestog do šesnaestog ne diraju, ne okreću i ne prskaju, izuzev ako se temperatura ne povećava.

Za šesnaest dana će se izleći pilići. Ako je u vrijeme inkubacije temperature bila do 38 stepeni, leženje će se produžiti za jedan dan.

Odgoj pilića

Tek izlegli pilići treba da provedu u inkubatoru 12-24 sati.

U prvim danima života potrebna im je prostirka od meke tkanine, da ne bi došlo do povrede nogu, jer tada su najosjetljiviji. Dok su mali, zahtijevaju temperature oko 39 stepeni, a kako rastu, ona se smanjuje. Pregrijan prostor može izazvati kanibalizam i čupanje perja.

U prve dvije sedmice preporučuje se hrana s oko 27 procenata proteina, koja se koristi za ćuriće. Pogodna je i hrana za piliće s oko 22 odsto bjelančevina, u koju se doda deset procenata sojine sačme, da se popravi proteinska vrijednost. Svakodnevno, se može davati i tvrdo kuvano jaje.