Home » Ratarstvo » Plodoredom na crvenilo kukuruza

Plodoredom na crvenilo kukuruza

Zaštita bilja

Crvenilo kukuruza

U toku su pripreme za proljetnu sjetvu. Ustvari, ostalo je manje od dva mjeseca do sjetve kukuruza, najzastupljenije žitarice na prostorima Republike Srpske. Planirano je da se kukuruz zasije na površinama od oko 70.000 hektara, od čega samo na području Semberije blizu 25.000 hektara.

Uz brojne probleme, koji zadaju glavobolju poljoprivrednicima, kao što su skupi reprodukcioni materijala, posebno sjemena, goriva (opet nema „plavog dizela“) i mineralnih đubriva, pojavio se još jedan – crvenilo kukuruza. Ta bolest se, prema procjeni dr Dragana Zarića proširila u Semberiji čak na trećinu zasijanih površina i nanijela je velike štete. Po njegovim riječima, pogođena su zemljišta sa pukotinama u kojima se skrivaju cikade, insekti – prenosioci ove bolesti. Simptomi su najizraženiji krajem maja i početkom juna.

- Zbog toga poljoprivrednici treba da povedu računa o agrotehničkim mjerama, moraju uskladiti plodored i izbjegavati da neposredno uz kukuruz siju pšenicu i ječam – ističe dr Dragan Zarić.

Imajući u vidu prisustvo ove bolesti kukuruza na nedavno održanom seminaru za poljoprivredne proizvođače u Bijeljini, koji su zajednički organizovali Poljoprivredni fakultet Univerziteta „Bijeljina“ i Udruženje poljoprivrednika „Semberija“, crvenulu kukuruza je posvećena posebna pažnja. O tome je govorio prof. dr Vojislav Trkulja, direktor Poljoprivrednog instituta Republike Srpske iz Banja Luke. Po njegovim riječima ova bolest se pojavila 1957. godine u Južnom Banatu. Od tada do 2002. godine pojavljilava se sporadično, a od te godine znatno intenzivnije. Uzročnik je bio nepoznat, a prinosi su smanjivani do 40, pa čak i 90 odsto. Tek 2007. godine prvi put je opisan i utvrđen  uzročnik bolesti. To je  fitoplazma iz grupe Stolbar fitoplazmi, a prenosi je jedna vrsta cikade.

- Od tada do danas obavljaju se intenzivna istraživanja u Srbiji, gdje se crvenilo kukuruza prvi put pojavilo i gdje je došlo do jače pojave ove bolesti – naglašava prof. dr Vojislav Trkulja. – Mjere zaštite treba da proisteknu iz sprečavanja širenja jer se u posljednje vrijeme bolest intenzivno širi na polja pod pšenicom i polja pod kukuruzom. Osnovna mjera je plodored. Kod nas je problem što imamo situaciju da je u plodoredu prisutno dvopolje. Najčešće se smjenjuju pšenica i kukuruz, a takva plodosmjena podoguje prenosiocu bolesti. Zato se preporučuje uvođenje tropoljnog sistema, dakle, da između pšenice i kukuruza imamo industijsko bilje, neke  vrste povrća ili krmno bilje kako bismo narušili ciklus razvoja vektora koji je jedini sposoban da prenese fitoplazmu jer se cikada hrani sišući sokove iz sprovodnih sudova biljke prenoseći na taj način  ovu bolest sa zaražene na zdravu biljku. Za sada podaci istraživanja  pokazuju da se fitoplazma ne širi sjemenom kukuruza, što je izuzetno važno. Istraživanja su u toku pa ćemo vidjeti kakvi će se rezultati još dobiti.

U nastavku izlaganja prof. dr Vojislav Trkulja je posebno naglasio štetnost prisustva divljeg sirka. Za ovu biljnu vrstu je utvrđeno da je važan domaćin ove fitoplazme. S obzirom da je u pitanju višegodišnja biljka, može da posluži kao rezervoar rizoma gdje se fitoplazma može održati. Jedna od važnih mjera u borbi protiv crvenila kukuruza je, dakle,  i suzbijanje divljeg sirka.  Istraživanja su pokazala da je jača pojava ove bolesti generalno tamo gdje je zakorovljenost divljim sirkom veća.

- Međutim – naglasio je prof. dr Vojislav Trkulja – najnovija istraživanja koja se provode govore da je jedna od važnih mjera direktno suzbijanje cikada hemijskih preparatima. S obzirom da se sada zna prenosnik, na posljednjim međunarodnim skupovima stručnjaka za zaštitu bilja predstavljeni su preparati za hemijskih tretman napadnutih površina. Kompanija BASF Srbija iz Beograda je u tome otišla najdalje i njeni preparati iz grupe pirotoida su pokazali svoju efikasnost. Njihova primjena se preporučuje sve do zadnjeg momenta kada se traktorom može ući u usjev. Hemijskim sredstvima, dakle, može se suzbiti vektor cikade i onemogućiti joj  prenošenje na zdravu biljku kukuruza.

**************

ANTRFILE

Pročitali smo za vas

 

SIMPTOMI – Važno je razdvojiti simptome patogenog crvenila od fiziološkog, koje može biti prouzrokovano raznim faktorima (reakcija biljke na stresne uslove, nedostatak ili suvišak nekog elementa, posljedice napada drugih insekata, jalovost biljke itd.

Prouzrokovač simptoma crveniula kukuruza je Stolbur fitoplazma čiji je prenosilac (vektor) cikada Raptelus panzeri. Identifikacija patogenog crvenila jedino je moguća putem PCR metode. Simptomi se ogledaju, prije svega, pojavom crvenila na listu, glavnom nervu i stabljici, a kasnije i na klipu kukuruza koji je često praćen različitim deformacijama i poremećajima u sazrijevanju.

Pojava crvenila se prvo dešava na uzglavici ili rubnim redovima u vidu pojedinačnih biljaka, a kasnije se širi unutar parcele. U slučaju jače pojave oboljenje može zahvatiti veći dio parcele, a pri epitoficiji ispoljavanje simptoma je drastično.

Prvi simptom crvenila je najčešće uska crvena ili žuta linija na središnjim listovima biljke na glavnom nervu, a kasnije pojavom crvenila na čitavom listu i stabljici biljke. Na samom klipu kukuruza dolazi  do različitih deformacija i poremećaja u sazrijevanju. Klipovi su slabije razvijeni, gumasti, sa plitko usađenim sjemenom nedovoljno naliveni.

Dobijeni klipovi su najčešće  (zavisno od vremena infekcije) neupotrebljivi za dalju upotrebu, veoma brzo ih napadaju razni saprofiti i gube svaku upotrebnu vrijednost.

Usljed infekcije fitoplazmom dolazi do poremećaja u fiziologiji kukuruza, poslije ispoljavanja prvih simptoma intenzivno crvenilo listova nastupa između 30 i 45 dana poslije infekcije, a praćeno je sušenjem i prevremenim uginućem biljaka. Dosadašnja istraživanja su pokazala da je intenzivnija pojava  na kukuruzu gdje je predusjev pšenica, zbog ciklusa razvoja samog vektora (prelazni domaćin pšenica).

Dobijeni klipovi su najčešće, zavisno od vremena infekcije, neupotrebljivi za dalju upotrebu, veoma brzo ih napadaju razni saprofiti i gube svaku upotrebnu vrijednost. 

(www.pisvojvodina.com)

Facebook Komentari

2 komentara

  1. The li su isti prenosnici I jecam I tritikale ili samo psenica?

  2. vojkan milosevic

    da li su isti prenosnici i jecam i tritikale ili samo psenica?Hvala.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Можете користити ове HTML ознаке и атрибуте: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>