Home » Aktuelnosti » Kad se “majka priroda” razgoropadi

Kad se “majka priroda” razgoropadi

Iz opširnijeg priloga koji objavljujemo u „Poljoprivrednom kalendaru” za 2013. godinu

Priroda opominje

Klimatske promjene tresu cijeli naš globus. One nisu posljednih godina zaobilazile ni Republiku Srpsku. Stiče se utisak da proljeća i jeseni postepeno nestaju, a ljeta i zime karakterišu „pasje vrućine” i „ciča zima”. Sve je manje padavina, pogotovu u periodu najintenzivnije vegetacije gajenih biljaka. A temperature su ekstremno visoke. Suša koja je zadesila Republiku Srpsku u godini koja se bliži kraju najozbiljnije je pogodila ukupnu ekonomiju, a najviše je stradala, razumljivo, poljoprivreda. Ne zna se da li su veće štete pretrpili poljoprivrednici u brdsko-planinskim ili ravničarskim krajevima. Štete se izražavaju u stotinama miliona konvertibilnih maraka, stočni fond je ugrožen, a i ionako nepovoljan  spoljnotrgovinski bilans. Ali, pitanje je od koga uvoziti poljoprivredne proizvode. Jer, suša je pogodila mnoge zemlje u okruženju pa i one daleke, uvijek poznate po tržnim viškovima hrane.

Dileme nema, naučnici su jedinstveni u tvrdnji da je najveći  krivac za globalno otopljavanje niko drugi nego – čovjek. Nepažnjom i neodgovornim ponašenjem prema prirodi od majke je dobio maćehu. Emisijom štetnih gasova u atmosferu doveo je do toga da se oko Zemlje stvorio omotač koji onemogućava da se ona hladi, već da se dodatno zagrijava. Na području Republike Srpske u posljednjoj deceniji vrijeme je najtoplije od kako se mjere temperatrure na našim prostorima, tačnije, od 1882. godine. Uostalom, zahvaljujući televiziji viđeno je kako se prži jaje na asfaltu! A iz Hidrometeorološkog zavoda Republike Srpske objavljena je procjena da će temperatura u narednim godinama rasti za dva-tri procenta.

Režim padavina je sve nepovoljniji. Kukuruz i druge proljetne kulture su spržene, a zemlja ispucala. U mnogim selima nema vode  za napajanje stoke. Nema vode ni za gašenje sve češćih požara! Očigledno je da smo ušli u godine suša. Nedovoljne padavine i visoke temperature karakterišu 2000, 2003, 2007, 2011, a posebno 2012. godinu, koja će biti zapamćena po ekstremnoj suši i štetama u poljoprivredi. Poljoprivredni stručnjaci podvlače razliku između sušne godine kojoj je prethodila normalna i one kojoj je prethodila sušna godina. U drugom slučaju posljedice su mnogo teže a to se odnosi na 2012. Padavine su nepravilno raspoređene i najmanje ih je bilo u izuzetno agrarnim krajevima. Tako je, na primjer, u Semberiji u junu, julu i avgustu 2012. godine palo samo 80 litara po metru kvadratnom. U avgustu ni kap!

U Republici Srpskoj proljetnim kulturama se siju znatno veće površine nego ozimim. Sušu su daleko više osjetili kukuruz i ostali proljetni usjevi nego strna žita, u Lijevče polju posebno. Kada „zvijezda pripeče” i visoke temperature se ponavljaju iz dana u dan u vrijeme metličenja, svilanja i oplodnje, čak i u uslovima navodnjavanja, oplodnja je loša i štete su neminovne. Ali, nije lako ni ozimim usjevima. Uljana repica je zasijana u avgustu prošle godine na parcelama Poljoprivrednog dobra „Semberija” iz Bijeljine na 190 hektara i cijela površina je preorana. Razlog – suša. Kolika je to šteta.

Zlo koje se zove suša ne zaobilazi ni Republiku Srpsku.Očigledno da je neophodno više korišćenja klimatskih istraživanja i klimatskih modela prilikom izrade strateških dokumenata, posebno onih koji se odnose na poljoprivredu i selo. Naučni radnici su pred velikim izazovima. Strategija adaptacije na klimatske promjene postaje nešto bez čega se neće moći dalje jer su rizici od klimatskih ekstrema sve naglašeniji. Suša je „neprijatelj prirode broj jedan”, no, ne smiju se zaboraviti oluje, nepogode, poplave, erozije, klizišta, gubici močvarnog tla, degradacije zemljišta… Protiv nekih od ovih zla, čovjek se može efikasno boriti.

Facebook Komentari

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Можете користити ове HTML ознаке и атрибуте: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>