Home » Lov » Municija za puške kuglare

Municija za puške kuglare

Balističko obrazovanje

Strogi tehnički uslovi

Lovački metak za kuglaru je sklop elemenata čija međusobna funkcija omogućava da se iz žljebljene cijevi ispali projektil (zrno ili kugla) određenim pravcem i predviđenom početnom brzinom, koji, zbog kinetičke energije koju posjeduje i specifične konstrukcije, ispoljava snažno smrtonosno dejstvo na pogođenoj divljači.

Metak za kuglaru, slično metku za sačmaricu, mora ispunjavati određene tehničke uslove.

Dimenzionalno, mora odgovarati propisanim normativima za svaki kalibar, kako bi omogućio nesmetano funkcionisanje oružja.

Pritisak barutnih gasova ne smije biti viši od maksimalno dozvoljenog za konkretni kalibar, a početna brzina mora biti u propisanim granicama.

Čaura. Čaura spaja sve dijelove metka u jednu cjelinu, štiti barutno punjenje od atmosferskog uticaja (vlage), u momentu opaljenja metka širi se i zaptiva zadnji dio ležišta metka sprečavajući prodor barutnih gasova unazad ka zatvaraču. Istovremeno, štite ležište metka od štetnog hemijskog i toplotnog dejstva barutnih gasova. Čaure se prave od mehanički otpornog i elastičnog materijala koji je hemijski stabilan i ne podliježe koroziji. Pri opaljenju metka čaura se širi prenoseći pritisak barutnih gasova na zidove ležišta metka i sprečavajući njihov prodor ka zatvaraču, a po izlasku zrna iz cijevi vraća se na prvobitne dimenzije, što omogućava njeno lako ozbacivanje iz puške. Za izradu čaura najviše se koristi mesing u sastavu bakar 72% i cink 28%.

Na dance čaure upisuje se kalibar i ime ili oznaka proizvođača, a na sredini otvor za smještaj kapsule.

Kapisla za kuglaru. Kapisla mehaničku energiju udarne igle pretvara u toplotnu energiju i svojim plamenom visoke temperature i pritiska pali barutno punjenje. Za kuglare se koriste dva tipa kapisli, i to Berdan bez nakovnja i Bokser sa ugrađenim nakovnjem u samoj kapisli.

Kapisla se sastoji od čančeta, u kojem je inicijalna smjesa, i pokrivke, a kod bokser kapisle nalazi se i nakovanj.

Inicijalna smjesa može biti fulminatska ili sinoksidna. Ona pri opaljenju stvara čvrste produkte (metalna živa i kalijum hlorid), koji se talože u unutrašnjosti čaure i cijevi izazivajući intenzivnu koroziju.

Kalijumhlorid pod uticajem vlage iz vazduha stvara jone hlora koji izazivaju koroziju cijevi. U cilju otklanjanja korozivnih nedostataka fulminatske kapisle, po otkriću sinoksid inicijalne smjese ona se počinje koristiti za punjenje kapisli, namijenjenih kuglarama. Sinoksid kapisla se, načelno, sastoji od sljedećih materija: tricinat, barijum nitrat, antimon trisulfid, tetrazen i kalcijum silicid.

Kod Bokser kapisli ugrađeni nakovanj obezbjeđuje potrebno trenje za izazivanje eksplozije inicijalne smjese pri udaru igle u čanče.

Barut. Punjenje municije za kuglare sve do 1884. godine, a i dugo poslije toga, vršilo se crnim barutom. Od 1884. godine počela je era bezdimih i malodimnih baruta, koji su se prvo počeli upotrebljavati u vojničkom, a ubrzo zatim i lovačkom oružju. Lovačko oružje je u tom pogledu pratilo razvoj vojničkog, te su mnoge lovačke puške iz tog vremena nastale prepravkom i prilagođavanjem vojničkih pušaka lovačkim zahtjevima i potrebama.

Glavna karakteristika baruta za kuglare je manja brzina gorenja i sporije stvaranje maksimalnog pritiska, što je uslovljeno daleko većim otporom koji savladava zrno kuglare pri napuštanju čaure i pri urezivanju u žljebove nego što ga stvaraju pritisak sačme i čepa u glatkoj cijevi sačmarice. Zbog većeg otpora koji savladava zrno u žljebljenoj cijevi barut mora postepeno, progresivno sagorijevati tako da maksimalni pritisak nastane kad zrno prevali put u cijevi od 10-15 cm. Ako bi u čauru metka za kuglaru stavili istu količinu baruta za sačmaricu, sav barut bi, zbog veće brzine sagorijevanja, sagorio, praktično eksplodirao, prije nego što bi zrno napustilo čauru ili pri urezivanju zrna u prelaznom konusu cijevi (zavisno od ofanzivnosti baruta) što bi dovelo do uništenja puške i povređivanja lovca. Istovremeno, barut za kuglare stavljen u metak sačmarice imao bi, zbog slabog otpora koji stvara projektil (čep i sačma), vrlo slabo sagorijevanje, stvorio nizak pritisak barutnih gasova tako da bi sačma izletjela malom početnom brzinom i sa vrlo slabim efektom na cilju (divljači).

Zrna za puške kuglare. Zrno (kugla) je radni dio metka koji svojom brzinom, energijom i specifičnom konstrukcijom pri pogotku divljači treba da ispolji što jače smrtonosno dejstvo i da izazove brzu smrt divljači.

Poželjno je da zrno ima balistički povoljan oblik tako da trpi što manji otpor vazduha kako bi manje gubilo brzinu i energiju i osvarilo što ravniju, rezantniju putanju do cilja.

Današnja zrna se mogu, prema materijalu od kojeg su izrađena i prema konstrukciji, podijeliti u tri grupe: olovna zrna, zrna sa cijelom košuljicom i zrna sa ekspanzivnom košuljicom (zrna koja se pri pogotku djelimično ili potpuno raspadaju u tijelu divljači).

Zrna sa cijelom košuljicom. Zrna sa cijelom košuljicom sreću se kod vojnog i streljačkog oružja, a u lovu se koriste zbog velike probojnosti i slabog (spornog) efekta na pogođenoj divljači. Zbog kompaktnosti i čvrstoće probijaju tijelo skoro svake evropske divljači, uz relativno mala oštećenja tkiva i slab šok efekat tako da pogođena divljač rijetko pada na mjestu pogotka (nastrela) ili u blizini, već ranjena bježi, zavisno od mjesta pogotka, na manje ili veće rastojanje i često nepronađena ugiba.

Zrna sa ekspanzivnom košuljicom. Ovaj tip zrna se koristi pri odstrelu naše divljači visokog lova. Zrno je konstruisano tako da, pri pogotku u tijelo divljači usljed otpora koji savladava, prednji dio zrna počinje da se deformiše, širi i djelimično ili potpuno raspada, dok zadnji dio zrna u obliku pečurke pravi prostrelni kanal i, zavisno od kalibra i konstrukcije te od mjesta pogotka i vrste divljači, ostaje u tijelu ili ga probija i pravi izlaznu ranu. Rezultat ovakvog djelovanja zrna treba da bude što brža smrt divljači na mjestu odstrela ili u neposrednoj blizini, a ako pogodak nije trenutno smrtonosan, tada da ranjena divljač ostavlja što jači trag krvi, čime se osigurava relativno brzo ugibanje i pronalaženje odbjegle divljači.

Zrno šupljeg vrha. Ovo je jedno od najstarijih zrna i potiče iz 19. vijeka. Olovno jezgro utisnuto je sa prednje strane u košuljicu, a zatim mu je u vrhu izbušen otvor prečnika 1-2 mm, dubine 5-10 mm, zavisno od kalibra i težine zrna. Vrh otvora može biti ljevkasto proširen, a kod nekih modela i zatvoren umetkom od mesinga, bronze, aluminijuma, plastike i sl. u cilju poboljšavanja balističkog oblika i zaštite otvora od deformacije pri repetiranju puške.

Facebook Komentari

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Можете користити ове HTML ознаке и атрибуте: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>